मुंबई :- आपल्या साहित्यातून समाजातल्या शोषित महिलांवरील अत्याचाराला वाचा फोडणाऱ्या सुप्रसिद्ध उर्दू लेखिका इस्मत चुगताई यांची आज १०३ वी जयंती आहे. यानिमित्ताने गुगलने एक विशेष डुडल तयार करून चुगताई यांना आदरांजली वाहिली आहे.
चुगताई यांनी आपल्या जीवनातील ७० वर्षांत महिलांच्या दबलेल्या हुंकाराना आपल्या कथा-कादंबऱ्यांमधून वाट मोकळी करून दिली. चुगताई यांच्या त्या काळातल्या या धाडसी लेखनावर अश्लीलतेचा शेरा बसला. त्यांच्या वादग्रस्त साहित्यामुळे त्यांच्यावर लाहोर हायकोर्टात खटलाही चालला.
इस्मत चुगताई यांचा जन्म २१ ऑगस्ट १९१५ रोजी उत्तर प्रदेशातील बदायूँ येथे झाला. महिलांच्या विशेषत: कनिष्ठ आणि मध्यमवर्गीय मुस्लिम समाजातल्या वयात येणाऱ्या मुलींच्या कोंडीला, दबलेल्या आवाजाला त्यांनी आपल्या साहित्यातून समाजासमोर आणलं. त्यांची 'लिहाफ' ही १९४२ मधली कथा वादळी ठरली. त्या काळात समलैंगिकतेसारखा विषय चुगताई यांनी या कथेच्या माध्यमातून ऐरणीवर आणला आणि त्यांच्या साहित्यावर अश्लीलतेचा आरोप ठेवत त्यांना कोर्टात खेचण्यात आले. हा आरोप कोर्टाने फेटाळला.
चुगताई यांनी अनेक सिनेमांच्या पटकथाही लिहिल्या. 'जुगनू' या सिनेमात त्यांनी अभिनयही केला होता. त्यांच्या 'गर्म हवा' (१९७३) या अखेरच्या सिनेमाला अनेक पुरस्कारही मिळाले. २४ ऑक्टोबर १९९१ रोजी चुगताई यांचे निधन झाले.